نفقه اقارب:
مطابق ماده ۱۲۰۴ قانون مدنی، نفقه اقارب عبارت است از مسکن والبسه، غذا و اثاث البیت به میزان حاجت نفقه گیرنده و با در نظر گرفتن میزان تمکن و استطاعت مالی نفقه دهنده.
حال سوال اینجاست که کدام خویشاوندان شامل انفاق میگردند؟
در پاسخ به این سوال دو ماده از قانون مدنی را بررسی میکنیم:
اول- ماده ۱۱۹۶ قانون مدنی. در این ماده عنوان گردیده فقط اقارب (خویشاوندان) نسبی در خط عمودی اعم از صعودی یا نزولی ملزم به انفاق به یکدیگرند. پس آنچه از این ماده برمیآید این است که خویشاوندان و اقارب سببی و رضایی شامل انفاق (گرفتن نفقه) نمیشود و از سویی دیگر این بستگان باید در خط عمودی باشند مانند پدر، مادر، فرزند و نوه، نه خط افقی مانند برادر، خواهر، عمو و عمه
دوم- ماده ۱۱۹۷ قانون مدنی شرط گرفتن نفقه را علاوه بر شرایط مذکور در فوق این دانسته که نفقه گیرنده ندار باشد و نتواند با شغلی وسایل معیشت (گذران زندگی) خود را فراهم سازد.
چه کسی باید نفقه اقارب پرداخت کند؟
مطابق ماده ۱۱۹۸ قانون مدنی کسی ملزم به پرداخت نفقه است که متمکن باشد و بدون اینکه از این حیث در وضع معیشت خود دچار نفقه گردد بتواند نفقه مربوطه را پرداخت کند. برای تشخیص تمکن باید کلیه تعهدات و وضع زندگانی شخصی او در نظر گرفته بشود.
چند نکته :
۱- مطابق ماده ۱۲۰۳ قانون مدنی در صورت بودن زوجه و سایر افراد واجب نفقه، نفقه زوجه بر سایرین مقدم است.
۲-بستگان خط عمودی نزولی یعنی فرزند و نوه و به همین ترتیب بر اقارب خط عمودی صعودی یعنی پدر و مادر و… (به همین ترتیب) ارجحیت دارند.
۳-در خصوص نفقه اقارب همانند نفقه فرزند، صرفا میتوان بابت نفقه آینده دادخواست داد و نفقه معوقه (گذشته) در این خصوص مفهوم پیدا نمیکند.
ضمانت اجرا:
در خصوص نفقه اقارب همانند سایر موارد علاوه بر طرح دادخواست حقوقی نفقه میتوان شکواییه کیفری ترک انفاق نیز مطرح نمود.
