تمکین چیست ؟
در لغت به معنای انقیاد، تسلیم و فرمانبرداری است.
تمکین به دو قسم عام و خاص دسته بندی میشود و در واقع مقصود از تمکین عام پذیرش ریاست مرد بر خانواده است.
مطابق ماده ۱۱۰۵ قانون مدنی، در روابط زوجین ریاست خانواده از خصایص شوهر است.
پیرو پذیرش ریاست مرد بر خانواده و به صراحت ماده ۱۱۱۴ قانون مدنی، زن میبایستی در منزلی سکنی نماید که شوهر تعیین میکند.
تمکین خاص در واقع همان برقراری رابطه زناشویی است و به صرف اقرار زن بر انجام رابطه از ایشان پذیرفته میشود.
* آیا زن همیشه موظف به تمکین است و استثنایی بر تمکین وارد نیست؟
در پاسخ باید گفت استثناعاتی بر الزام زن به تمکین وارد است که برخی از آنها عبارتند از:
۱- استفاده زوجه از حق حبس
۲-بیماری و ناتوانی زن به حدی که قادر به انجام تکالیف زناشویی نباشد.
۳- در احرام بودن
۴-حق تعیین مسکن برای زوجه
۵-بیماری مقاربتی مرد
۶-خوف ضرر جسمی و جانی برای زن
* آثار عدم تمکین زن چیست؟
زنی که بدون علت موجهه تمکین نمینماید ناشزه نامیده میشود و مستند به ماده ۱۱۰۸ قانون مدنی مستحق نفقه نخواهد بود.
از آثار دیگر اثبات نشوز (عدم تمکین) زوجه این است که مرد میتواند به استناد عدم تمکین زن دادخواست اجازه ازدواج مجدد به دادگاه تقدیم نماید.
نهایتا اینکه زنی که ناشزه است و همسر وی به استناد نشوز ایشان اقدام به طلاق مینماید مستحق نحله و اجرت المثل نیست.
* آیا زنی که تمکین نمیکند مرتکب جرمی شده است؟
هیچ اجباری در تمکین نیست و در واقع زنی که تمکین نمیکند فقط حق نفقه خود را ساقط نموده و مسیر ازدواج مجدد همسر خود را سهلتر نموده است.
* در دفاع از جانب زوجه در دعوی تمکین چه چیز هایی را باید مد نظر داشت؟
آنچه در خصوص دفاع از جانب زوجه در دعوی تمکین باید مد نظر قرار داد اینست که قاضی را به این علم برسانیم که آیا نیت واقعی زوج از طرح دعوی تمکین بازگشت زوجه به زندگی مشترک است یا خیر. البته متاسفانه قضاتی هم هستند که بدون توجه به نیت واقعی زوج، زوجه را ملزم به تمکین میدانند و صدور دادنامه طرفین را وارد دوری باطل مینمایند.
نکته دیگری که در دعاوی تمکین باید مد نظر قرار داد این است که تعیین محل سکونت در قباله با زوج یا زوجه است و نهایتا به این نکته توجه کنید که به صرف ارائه مدارک از جانب زوج مبنی بر محیا بودن مسکن جهت زندگی مشترک اکتفا نکنید و حتما ارایه امر جهت بررسی شرایط مسکن به کارشناسی را از قاضی درخواست نمایید.
* مدارک و مستندات جهت طرح دادخواست تمکین :
۱-قبل از هر گونه اقدامی بهتر است ابتدا اظهارنامه ای جهت تمکین و آماده بودن مسکن برای همسر خود ارسال نمایید، البته در این خصوص الزام قانونی وجود ندارد.
۲-جهت طرح دادخواست تمکین ابتدا باید جلسات مشاوره خانواده را گذراند. (البته هنوز در برخی از استانها الزام به حضور در جلسات مشاوره خانواده به علت عدم وجود امکانات لازمه آن وجود ندارد.) جهت گذراندن جلسات مشاوره به نزدیک ترین دفتر خدمات قضایی محل کار یا سکونت خود مراجعه نموده و درخواست برگ معرفی به مراکز مشاوره را نمایید.
۳-پس از اتمام جلسات مشاوره و اعلام مرکز مشاوره جهت ثبت دادخواست به دفتر خدمات قضایی مربوطه با در دست داشتن قباله یا رونوشت آن، شناسنامه، مستندات مربوط به تهیه مسکن (قولنامه و…) در صورت ارسال اظهارنامه تصویر اظهارنامه را نیز ضمیمه نمایید.
