تغییر نام خانوادگی:
بر اساس ماده 997 قانون مدنی مصوّب سال 1313 هرکس باید دارای نام خانوادگی باشد.
نام خانوادگی فرزند همان نام خانوادگی پدر خواهد بود، حتی اگر محل صدور سند سجلی در قلمرو اداره ثبت احوال دیگری باشد.
**مرجع صالح برای تغییر نام خانوادگی:
مرجع صالح برای تغییر نام خانوادگی هیات اداره ثبت احوال محل صدور شناسنامه است.
پس از صدور رای هیات چنانچه به رای هیات اعتراضی داشته باشید، میبایست ظرف ده روز با طرح دادخواست در دادگاه صالح اقدام نمایید. همچنین رای دادگاه نیز ظرف بیست روز از ابلاغ قابل تجدید نظر خواهی میباشد.
مطابق ماده ۴۰ قانون ثبت احوال تغییر نام خانوادگی با تصویب سازمان ثبت احوال کشور خواهد بود. موارد تغییر نام خانوادگی مطابق آیین نامه اجرائی این قانون میباشد.
**وظایف هیئت حل اختلاف به قرار زیر است:
۱- تصحیح هر نوع اشتباه در تحریر مندرجات دفتر ثبت کل وقایع و وفات بعد از امضاء سند و قبل از تسلیم شناسنامه و گواهی ولادت یا وفات و تکمیل سند از نظر مشخصاتی که نامعلوم بوده است.
۲-رفع اشتباهات ناشی از تحریر ضمن ثبت وقایع یا نقل مندرجات اسناد و اعلامیه ها و مدارک به دفاتر ثبت کل وقایع و سایر دفاتر.
۳-ابطال اسناد و شناسنامههایی که بیگانگان مورد استفاده قرار دادهاند و طبق ماده /44 اعلام میشود.
۴-ابطال اسناد مکرر و یا موهوم و تصحیح اشتباه در ثبت جنس صاحب سند و تغییر نامهای ممنوع.
۵- حذف کلمات زاید، غیر ضروری و یا ناشی از اشتباه در اسناد سجلی اشخاص.
۶ – تصحیح هر نوع اشتباه در تحریر مندرجات دفتر ثبت کل وقایع و وفات اگر قبل از امضاء باشد، با توضیح مراتب در حاشیه سند به عمل میآید و امضاء کنندگان سند ذیل توضیح را امضاء خواهند نمود.
**شرایط تغییر نام خانوادگی:
الف-چه کسانی میتوانند نام خانوادگی خود را تغییر دهند؟
۱-هر کس میتواند پس از رسیدن به سن قانونی (18 سال تمام) با رعایت مفاد دستورالعمل ماده۴۰ قانون ثبت احوال، نام خانوادگی خود را از طریق انتخاب واژه بلامعارض یا با اجازه از دارنده حق تقدم برای یکبار تغییر دهد.
۲-در صورتیکه نام خانوادگی پـدر تغییر یابـد، تغییر نام خانوادگـی فـرزندان کمتـر از 18 سال با درخواست کتبی پدر خواهد بود. فرزندان کبیر (بالای ۱۸سال) میتوانند از نامخانوادگی جدید وی استفاده کنند.
۳-افرادی که قبل از 18 سالگی نام خانوادگی آنان تغییر یافته است، می توانند پس از رسیدن به سن ۱۸سال به نام خانوادگی قبلی خود برگردند.
۴-قیم یا وصی میتواند برای تغییر نام خانوادگی اطفال تحت سرپرستی خود تغییر نام خانوادگی آنان را درخواست نماید.
۵-هرگاه به موجب رأی دادگاه و بر طبق قانون حمایت از اطفال بدون سرپرست (مصوب1353) سرپرستی طفل به خانوادهای واگذار شده باشد، برای طفل شناسنامه جدید با مشخصات زوجین سرپرست و نام خانوادگی زوج صادر خواهد شد.
۶-مطابق ماده ۴۲ قانون ثبت احوال زوجه میتواند با موافقت همسر خود تا زمانی که در قید زوجیت میباشد، از نام خانوادگی همسر خود بدون رعایت حق تقدم استفاده کند و در صورت طلاق ادامه استفاده از نام خانواگی موکول به اجازه همسر خواهد بود.
۷-تغییر نام خانوادگی به منظور وحدت با نام خانوادگی مردی که مـادر پس از فوت پدر طفل با وی مزاوجت مینماید با رعایت سایر مقررات مربوطه بلا اشکال است.
ب-مواردی از امکان تغییر نام خانوادگی:
۱-اشخاص میتوانند در موارد ذیل تغییر نام خانوادگی خود را درخواست نمایند:
1-نام خانوادگی از واژههای نامناسب باشد؛ مانند : پالانی ، بیچاره ، گدا ، آشوغ ، درویزه و غیر آن
2-نام خانوادگی بیش از دو کلمه باشد؛ مانند : خنجری برار عزیزی ، فلاح ناگزیر لنگرودی ، قره خانی علی آباد ، امیری پور مقدم و غیر آن
3-کلماتی که به (یاء نسبت) بصورت مفرد یا جمع ختم میشوند، یک کلمه محسوب میگردند؛ مانند : حسینی ، حسینیان و غیره
4-نام خانوادگی از واژههای خارجی بوده یا با آن ترکیب شده باشد؛ مانند : علی اُف ، چارلتون ، جانسون و غیره
5-نام خانوادگی از کلمات مذموم یا مغایر با ارزشهای فرهنگ اسلامی باشد؛ مانند : بی دین، شیطان پرست، شاه پرست و غیره
6-نام خانوادگی از واژه های منسوب به مناصب یا القاب و عناوین باشد؛ مانند : سرهنگ ، خان ، مهندس و غیره
7-نام خانوادگی از اسامی محل یا منسوب به محل و نامناسب باشد.
8-هرگاه محکومیت جزائی مؤثّر برای یکی از افراد خانواده پیش بیاید و داشتن آن نام خانوادگی موجب ننگ و سرافکندگی باشد. ( ارائه رونوشت مصدق دادنامه قطعی الزامی است)
9-هرگاه تغییر نام خانوادگی به منظور وحدت با نام خانوادگی پدر ، جدّ پدری ، فرزند ، برادر ، خواهر و عمو باشد.





